İndirimle ilgili yazımıza geçmeden önce otobüs bilet ücretlerinin nasıl belirlendiğini yazmak faydalı olacaktır. Ki bu konu bilinmeden birçok sorun yaşanabiliyor. Otobüs bilet fiyatları için Ulaştırma Ve Altyapı Bakanlığınca zaman zaman taban ücret tarifesi yayınlamaktadır. Km ye göre ücret fiyatları belirlenmiş ve ilan edilmiştir. Firmalar bu miktarların altında bilet fiyatı belirleyemezler. Ücret tarifesini hazırlayıp bağlı oldukları bölge müdürlüğünden onaylatarak bilet fiyatlarını buna düzenlemeye başlarlar. Onaylanan ücret tarifesi üzerinden otobüs işletmelerinin en fazla %30 indirim yapma hakları vardır. Bazı otobüs firmaları ücret tarifesini yüksek tutarak sürekli bir indirim yapıyor. Yasal olarak engelli ve çocuklara yapılan indirim kesilen bilet üzerinden değil “ücret tarifesi” üzerinden yapılmalıdır. Firmaların ücret tarifesi üzerinden zaten indirimli bilet düzenlemiş olması sebebiyle bilet ücreti üzerinden ayrıca bir indirim veya istenilen oranda (%40) indirim yapılmamış olması durumunda yolcu herhangi bir hak iddia edememektedir.

Yolcu Bileti Üzerinde Kimlere İndirim Yapılır?

Yolcu bileti düzenleyen firmalar 12 yaşından küçük çocuklar ile en az % 40 engeli bulunan ve bunları belgeleyen kişilere biletleri geçerli ücret tarifesi üzerinden indirim uygulanması zorunludur. Burada dikkat edilmesi gereken nokta bilet fiyatı ile ücret tarifesi ücretlerinin farklı olabileceğidir. Bazen otobüs firmaları ücret tarifesine indirim yaparak bilet düzenleyebiliyorlar. Böylesi durumda bilet fiyatında ya çok az ya da hiç indirim yapılmıyor. İndirimli bilet için 12 yaşından küçük çocukların kimlikleri engelli kişilerin ise engelli kimlik/raporunun ibrazı halinde düzenlenebilmektedir.

Biletinde indirim uygulanacak engelli kişinin en az %40 engelli olduğunu belgelemekle mükelleftir. Ancak mevzuat aracı kullanan tüm engelli bireylere indirim yapılmasına izin vermemiştir. Bu şekilde otobüs firmasını korumayı hedeflemiştir. 20 koltuğa kadar olan taşıtlar için 1 engelli, 20 den fazla koltuğa sahip otobüslerde ise en fazla 2 engelli kişiye %40 indirim yapılabilir. Şayet 20 koltuğa kadar olan taşıtlarda engeli kişi sayısı 1 den fazlaysa, 20 den fazla koltuğa sahip otobüslerde 2 den fazla engelli kişi varsa indirim oranı % 30 olarak uygulanır. Ancak yukarıda belirtildiği gibi indirim ücret tarifesi üzerinden yapılır. Firmalar sık sık bilet ücretlerini ücret tarifesi üzerinden indirim yaparak düzenlerler. Böyle bilet ücretlerinde beklenilen indirim yapılmayabilir.

12 yaşın altı çocuklar için yolcu bileti ücretlerinde, ücret tarifesi üzerinden %30 indirim uygulanır. 6 yaşın altındaki çocuklarda ise kucakta yolculuk etmesi durumunda ücret alınmayabilir.

Gerek engellilere gerekse on iki yaş altı çocuklara yönelik bilet indirimi yapmayan otobüs işletmelerine 5 uyarma cezası verilir. (2020 yılı bir uyarma 90 TL 90×5=450 TL)

Taşıma Araçlarına Engellilerin Erişimini Anlattığımız Yazımıza Buradan Ulaşabilirsiniz.

Bileti Üzerinde İndirim Yapmayanlar Nereye Şikayet Edilir?

Her ne kadar yasal zorunluluğu olsa da kimi otobüs firmaları bu indirimleri uygulamada zorluk çıkartmakta ve yolcuları mağdur etmektedir. “İndirimli bilet kotası doldu”, “artık indirim yapılmıyor” gibi söylemlerle karşılaşıldığı sık sık dile getirilmektedir. Yolcular ise genellikle haklarını nasıl koruyacağını, nasıl şikâyette bulunacaklarını bilememektedir. Gerekli şartları taşıdığı halde indirim yapılmayan yolcular mağduriyetini otobüs terminallerinde terminal zabıtalarına giderek durumlarını anlatması ve bu durumun zabıt altına (tutanak altına) alınması gerekmektedir. Eğer devamlı seyahat ediyorsanız ve bu indirim uygulamasında sorun yaşıyorsanız şikâyetlerinizi bulunduğunuz ilin, il terminal zabıtalarına veya Türkiye genelinde bulunan 13 tane Ulaştırma Bölge Müdürlüklerine ( İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Adana, Antalya, Gaziantep, Diyarbakır, Samsun, Erzurum, Trabzon, Sivas) bilet ve zabıt fotokopisi ile başvurabilirsiniz.

Yolcu bileti indiriminde faydalanabilmek için yolcunun mutlaka engelli olduğuna dair belgeyi ibraz etmelidir. Çocukların indirimden faydalanması için ise mutlaka yanlarında kimlik bulunmalı ve ibraz edilmelidir. Bilet düzenleyenden Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde belirtilen indirimin uygulanması istenebilir.

Kaynak:

Karayolu Taşıma Yönetmeliği 56/10-11 ve diğer md.

Kanuna göre, değişikliğin yürürlük tarihinden sonra üretilen servis ve turizm taşımacılığı yapanlar dışında, şehir içi yolcu taşıma hizmeti yapan araçlardan engelliler için erişilebilir olmayanlara yolcu taşıma hizmeti için yetki belgesi, izin veya ruhsat verilmeyecek.

Şehirlerarası yolcu taşıma hizmeti yapan araçlar ile şehir içi servis ve turizm taşımacılığı hizmeti veren araçların erişilebilir hale getirilmesi için usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenecek.

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra üretilen şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacılığı ile servis ve turizm taşımacılığı yapan araçlar, yetki belgesi, izin veya çalışma ruhsatı verilmesi konusunda araç değil hizmet temelinde düzenleme yapıldığı için, belirtilen araçlar için aranan erişilebilirlik zorunluluğu hizmet olarak düzenlenecek.

Kanunla, karayolu ile turizm taşımacılığı yapan veya şehirlerarası toplu taşıma hizmeti veren kişilerin, engelli bireylere erişilebilir toplu taşıma hizmeti sağlanmasına ilişkin talebini azami 72 saat içinde karşılamak yükümlülüğüne ilişkin herhangi bir cezai yaptırım olmamasının, bu kişilerin erişim hakkını engellememesi için düzenleme yapılıyor. Buna göre, karayoluyla turizm taşımacılığı yapan veya şehirlerarası toplu taşıma hizmeti veren, servis taşımacılığı yapan gerçek ve tüzel  kişiler, engelli personel veya öğrenciye talep halinde erişilebilir taşıma hizmetini sağlama yükümlülüğü, idari para cezası kapsamına alınıyor.

Şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan bütün firmalar artık aracınca değişikliklere giderek engelli vatandaşlara uygun hale getirme zorunluluğunu yerine getirmez ise yetki belgeleri yenileme ve yeni belge verme olmayacak.

Bu yüzden bütün yolcu taşıma yapan firmaların bu hassasiyeti göz önünde bulundurması gerekmekte aksi halde yapılan denetimlerde hem cezai işlem görecekleri hem de yetki belgesi işlemleri yapılmayacağı unutulmamalıdır.

Yayaların Uyması Gereken Genel Kurallar

1. Cadde ve sokaklarda her zaman yaya kaldırımını kullanılmalıdır. Karşı kaldırıma yaya geçitleri kullanılmalıdır.
2. Kaldırımdan inerken, karşıdan karşıya geçerken önce sola, sonra sağa yine sola bakıp öyle geçilmelidir.
3. Yaya kaldırımı olmayan yerlerde yolun solundan yürünülmelidir.
4. Trafik görevlilerinin işaretlerine uymalıdır.
5. Trafik görevlisi olmadığı yerlerde trafik işaretlerine dikkat edilmelidir.
6. Trafik işaret lambası yayalara kırmızı yanarken kesin olarak karşıya geçilmemelidir.
7. Karşıdan karşıya geçerken eğriler ve zikzaklar yapmadan hızlıca geçilmelidir.
8. Hareketsiz araçların önünden ve arkasından geçilmemelidir.
9. Toplu taşıma araçlarını kullanırken, inerken taşıtın tam olarak durmasını beklemeliyiz.

Tabi ki kurallar insanlar içindir bu kurallara uymak kendi menfaatimizin yanı sıra kamu menfaatinde uymaktadır.

Yayalara Verilen Trafik Cezaları

Ceza Maddesi: 68/1-a-1

Yönetmelikte belirtilen tedbirleri almadan, diğer yayalar için ciddi rahatsızlık verecek boyutta eşyaları itmek veya taşımak, taşıt yolunun en sağ şeridinden fazla kısmını işgal etmek, gece ve gündüz görüşün az olduğu hallerde çarpmayı önleyici uyarıcı tedbirleri almamak,

Ceza tutarı: 108 TL

Ceza Maddesi: 68/1-a-2

Yayaların yürümesine ayrılmış kısımların kullanılmasının mümkün olmadığı veya bulunmadığı hallerde, taşıt trafiğini tehlikeye düşürecek şekilde taşıt yolunda yürümek,

Ceza tutarı: 108 TL

Ceza Maddesi: 68/1-a-3

Her iki tarafta da yaya yolu ve banket bulunmayan veya kullanılır durumda olmayan iki yönlü trafiğin kullanıldığı karayollarında, taşıt yolunun sol kenarını izlememek,

Ceza tutarı: 108 TL

Ceza Maddesi: 68/1-b-1

Yaya ve okul geçitlerinin bulunduğu yerlerdeki geçitlerde, yayalar için ışıklı işaret olduğu halde bu işaretlere uymamak,

Ceza tutarı: 108 TL

Ceza Maddesi: 68/1-b-2

Karşıdan karşıya geçişlerde işaretlere riayet etmemek,

Ceza tutarı: 108 TL

Ceza Maddesi: 68/1-b-3

Işıklı işaret veya yetkili kişilerin bulunmadığı geçitlerde ve kavşaklarda, yaklaşan aracın uzaklık ve hızını göz önüne almadan veya göz önüne aldığı halde uygun zamanda geçmemek,

Ceza tutarı: 108 TL

Ceza Maddesi: 68/1-c

Yaya yollarında, geçitlerde veya zorunlu hallerde; taşıt yolu üzerinde trafiği tehlikeye düşürecek davranışlarda bulunmak,

Ceza tutarı: 108 TL

Not: Ceza miktarları 2019 yılına aittir.