Kargo kurye ve dağıtım sektörünün standartlarının yükseltilmesi, uluslararası standartlarda rekabet edebilme ve hizmet alıcılarının haklarının korunması için mevzuat çalışması yapılmıştır. Karayolu Taşıma Kanunu ve bu kanuna bağlı çıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliği işte bu anlamda atılmış bir adımdır. Karayolu Taşıma Kanunu ve Karayolu Taşıma Yönetmeliğine göre kargo, kurye ve dağıtım işletmeciliği tanımlanmış, zorunlulukları, sorumlulukları, yükümlülükleri ve yaptırımları belirlenmiştir.

Türkiye’de kargo ve dağıtım işletmeciliği (kurye) yapabilmek için belirli şartları yerine getirerek yetki belgesi alınmalıdır. Kargo işletmesi için M türü (M1 veya M2) dağıtım işletmeciliği için P türü (P1 veya P2) yetki belgesi alınmak zorundadır. Gerek M türü gerekse P türü yetki belgesi alanlar ortak sorumluluk ve yükümlülüklere sahiptir.

Kargo ve Kurye Ne demektir?

Dağıtım işletmeciliği (kurye) tek parçada en fazla beş (5) kilogram ağırlığındaki kargoların kapıdan kapıya kendi nam ve hesabına dağıtımını yapma işini ifade eder. Bu işi yapacak olanların alması gereken yapacakları ise kapsamında göre belge P türü yetki belgeleridir.

Kargo işletmeciliği ise tek parçada en fazla yüz (100) kilogramı geçmeyen küçük boyutlu koli, sandık, paket gibi parça eşyayı gönderilene ulaştırmak amacıyla kendi gözetimi ve denetimi altında yükleme, boşaltma, depolama, istifleme, aktarma ve gönderilene teslim gibi hizmetleri yerine getiren, taşımayı yapan veya yaptıran ve bundan doğacak sorumluluğu üstlenenleri ifade eder. Bu işi yapacak olanların alması gereken yapacakları işen kapsamında göre belge M türü yetki belgeleridir.

Kargo Şirketlerinin Sorumlulukları

Firmalar yerine getirmedikleri sorumlulukları nedeniyle idari yaptırıma tabi tutulur. Genel olarak bu durumlarda uyarma cezası uygulanmaktadır. Uyarma cezası alan firmalar bazı iş ve işlemlerini uyarma cezalarını paraya çevirmeden yaptıramazlar. Belli bir sayıya ulaştığında ise yetki belgeleri geçersiz hale getirilir. Kısacası uyarma cezası alan yetki belgesi sahibi bu cezayı paraya çevirmek zorundadır. 2020 yılı 1 uyarma 90 TL dir. Aşağıda anlatacağımız firma sorumluluklarının ihlalinde kaç uyarma cezası verileceği parantez içerisinde belirtilmiştir.

Mevzuat hükümlerine göre kargo ve dağıtım işletmecilerinin sorumlulukları ve yükümlülükleri bulunmaktadır. Bunlardan bir kısmı kamu kurumuna (Ulaştırma Bakanlığı) bir kısmı da hizmet yararlanıcılarına (müşterilere) karşıdır.

Mevzuat gereği yararlanıcıların yani müşterilerin hizmet veren firmaya, hizmet veren firmanın (kargo veya kurye firmalarının) yararlanıcılara ve kamu kurumuna karşı yapması gerekenler vardır. Hizmet verenler, kargo şirketi veya dağıtım (kurye) şirketi yasa gereği bazı bilgilere göre işlem yapmak zorundadır. Taşıma senedi düzenlemek, saklamak ve bazı bilgilerle birlikte bunu taşımanın yapılacağı taşıtın hareket ettiği saatten, en geç 6 saat sonrasına kadar ulaştırma bakanlığına iletmek zorundadır. U-ETDS sistemi hakkında bilgi almak için tıklayın.

Taşıma senedinde hangi bilgiler bulunmalıdır?

Firma tarafından düzenlenmesi gereken taşıma senedinde taşımacı, gönderen ve alıcının unvanları, adresleri, iletişim bilgileri, eşyanın cinsi, miktarı, teslim alma ve teslim edilme yerleri, taşıma süresi, taşıma ücreti, taşımacının vergi kimlik numarasının (gerçek kişilerde T.C. kimlik numarası) belirtilmelidir. Taşıma irsaliyesinde ise; malın cinsi, miktarı, kimin tarafından tevdi edildiği, nereye ve kime gönderildiği ile alınan nakliye ücreti, taşıt plakası, sürücünün ad soyadı, seri ve müteselsil sıra numarası ve düzenleme tarihinin yer alması zorunludur. Yetki belgesi sahipleri, elektronik ortamda erişilememesi durumlarında, sevk irsaliyesinin iki nüshası ile taşıma irsaliyesi ve taşıma senedinin birer nüshasını taşıtlarında bulundurmalıdırlar. Elektronik ortamda erişim mümkün ise böyle bir zorunluluk yoktur.

Kargo Dağıtımında Uyulması Gerekenler

Firmalar hizmetlerden engellilerin kolaylıkla ve yeterli derecede yararlanması için gerekli tedbirleri almakla ve kargoyu güvenli bir şekilde taahhüt ettiği yere kadar götürmekle yükümlüdürler. (5 uyarma)

Kargo firmaları gönderilere ait bilgilerin gizliliği ve güvenliğine ilişkin; gönderilerle ilgili her türlü bilgiyi açığa vurmaları, gönderileri açmaları, içlerinde ne olduğunu araştırmaları, başka kişilere bilgi vermeleri veya herhangi birinin bunları yapmasına olanak sağlamaları ile gönderileri zapt veya yok etmeleri yasaktır. (5 uyarma)

Kargo veya kurye firmaları yaptıkları dağıtımda, adrese teslim etmek için dağıtıma çıkarılarak herhangi bir sebeple dağıtım imkanı sağlanamayarak alıcılarına haber kağıdı bırakılmış olan kargoları/gönderileri, teslimat adresine en yakın olan merkez, şube veya acentelerinde toplam 3 gün süreyle bekletmek zorundadır. Bu süre sonunda alıcısı tarafından teslim alınmayan kargoları/gönderileri ise, gönderene iade etmekle yükümlüdürler. Ancak kargo/dağıtım firmalarının bu 3 günlük süre içerisinde kargoyu ikinci defa adrese teslim etme mecburiyeti bulunmamaktadır. (5 uyarma)

Firmalar gönderici ve alıcılara ilişkin; isim ve soyisim, unvan, gerçek kişilerde T.C. kimlik numarasını, TC vatandaşı olmayanlarda uyruğu, pasaport numarasını veya varsa yabancı kimlik numarasını, tüzel kişiliklerde vergi kimlik numarası ile adresini, anlaşılır, tam ve doğru olarak kaydetmek ve T.C. kimlik/vergi/pasaport numarası hariç olmak üzere, ifade edilen bilgileri kargo/gönderi üzerine yazmakla yükümlüdürler. (5 uyarma)

Kargo şirketleri havayoluyla gelen/giden/gidecek veya göndericinin tesliminde içeriğini gösterdiği veya kurumsal olarak hizmet verdikleri firmalara ait kargolar/gönderiler hariç sevk edecekleri diğer kargoları/gönderileri, kargo hizmetlerini yürüttükleri tasnif ve aktarma merkezlerinde, elektronik olarak içeriğin kontrol edilebildiği cihazla kontrol etmeleri zorunludur. Bu işlemden elde edecekleri verileri asgari 1 ay süreyle saklamaları ile bu verileri gerektiğinde ilgili makamlarla paylaşmaları zorunludur.

Kargo şirketi adına faaliyet gösteren acenteler (G türü belgesi, G1 yetki belgesi, G2 yetki belgesi, G3 yetki belgesi), gerçek kişilere ait kargoları, göndericinin izniyle içeriğini kontrol ederek kabulünü yapmak zorundadırlar. (5 uyarma)

Firmalar teslimi mümkün olamayan adreslere teslim etmek üzere kargo/gönderi kabulü yapamazlar. (10 uyarma) Gönderici tarafından talep edilmesi halinde, teslim edecekleri kargoları şubelerinde veya acentelerinde alıcılarına teslim edebilirler. Kargo firması taşıdıkları satılması, sevk edilmesi ve ticareti yasaklanmış olan bir eşya veya kargoyu taşımak üzere kabul edemezler.

Kargo şirketleri kargoyu teslim aldıktan sonra iliçi taşımalarda en geç 2 gün, yurtiçi taşımalarda en geç 3 gün, uluslararası taşımalarda ise en geç 15 gün içinde taşımak ve bu süreler içinde teslimat şekline uygun olarak alıcısına ulaştırmakla yükümlüdürler. (5 uyarma)

Kargo şirketleri taşıdıkları kargonun alıcısına teslimi esnasında alıcının talebi ve kargonun alıcı/gönderici tarafından açılmasının kabulü halinde, bu talebi yerine getirmek zorundadırlar. Hasar, eksik vb bir durumda alıcı ile birlikte kargo görevlisi bir tutanakla durumu tutanak altına almalıdır. (10 uyarma) Firmalar rutin hizmetlerin dışında, özel olarak taahhüt ettiği kargo/gönderi hizmetini taahhüdüne uygun olarak yerine getirmek ve kargo ücret tarifesine uymak mecburiyetindedir. (10 uyarma)

Yürürlükte bulunan Karayolu Taşıma Kanunu(KTK) ve kanun kapsamında yayımlanmış olan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde (KTY) tüm bu işlerin nasıl ve ne şartlarda gerçekleştirileceğini ve aksilik durumlarında ne gibi yaptırımların uygulanacağı yasalaştırılmıştır. Posta gönderilerinde ise kurallar Posta Hizmetleri Kanunu ile konulmuştur. Yazımızda Kargo gönderilerinden bahsedeceğimizden KTY kapsamında bir değerlendirme yapılacaktır. Kargo, karayolu yolcu bileti veya yük taşımacılığı sorunları veya kuralları için KTY ye bakılması gerekmektedir.  Yani kargo gönderileriyle ilgili yaşanılan sorunlarda KTK / KTY bakılmalıdır ve şikayet mercii Ulaştırma Ve Altyapı Bakanlığıdır. Veya kargoyu şikayet edilen kişinin / firmanın bağlı olduğu bölge müdürlüğüdür. Kargo şirketlerinin sorumluluklarını anlattığımız bu yazımıza göz atmak isteyebilirsiniz.

Kty de kargo işletmecilerinin alması gereken belgeler belirlenirken uyulması gereken kurallarıda belirtmiş uyulmaması durumlarında ise idari para cezası veya uyarma cezası öngörülmüştür. İdari para cezası genel bilinen bir ceza şeklidir. Trafik cezası gibidir. 15 gün içinde ödendiğinde %25 indirim uygulanır. Ödenmediğinde faiz uygulanır. Uyarma ise Ulaştırma Ve Altyapı Bakanlığına özgü bir ceza şeklidir. Ve sadece belge sahiplerine uygulanır. Uyarma cezası belli bir sayıya kadar ödenmesi zorunlu değildir. Ancak uyarma cezası bulunan bir belge sahibi (kargo firması) uyarma karşılığı olan ücreti ödemeden belgesini yenileyemez. Buda faaliyette bulunamayacağı anlamına gelir. (Herbir uyarma 2019 yılı için 74 TL dir. Örn. 5 uyarma 5*74=370TL 10*74=740TL)

Kargo şubeleri iki farklı durumdan söz edebiliriz. Kargo şikayetleri  için önemli olabilmektedir. Kargo firmalarının M(M1 / M2) türü belge sahibi olması gereklidir. Birde aynı işi acente olarak yapanlar vardır. Bunlarda G (G1 / G2 / G3) türü belge almalıdır. G türü belge alanlar kendi adlarına fatura kesemezler. Acenteliğini yaptıkları firmanın adı altında çalışır fatura düzenleyerek komisyonlarını alırlar. Kargo taşımalarıyla ilgili birçok problemler genellikle acentelerde yaşanmaktadır. İşte bu noktada, Kty de Yetki belgesi sahiplerinin yükümlülükleri belirten 40 ıncı ve 43 üncü maddelerinde mevzuata aykırı ne gibi durumlarda hangi cezai yaptırım uygulanacağı ifade edilmiştir.

Hangi uygulamaya ne cezası uygulanır?

Kargo firması; kargonun tamamen veya kısmen kaybından, zayiinden, hasara uğramasından, çalınmasından, güvenliğini sağlamaktan, teslim aldıkları şeklini muhafaza etmekten, korunması ve taşınmasından sorumludurlar. Bu fıkraya uymayan yetki belgesi sahiplerine, zarar görenin tazmin hakkı saklı kalmak üzere 10 uyarma verilir. (Md. 40 9. fıkra)

Karayolları alt yapısı, işletilmesi, trafik, doğal afetler, meteorolojik şartlar ile arıza ve kaza hali dahil, seyahat esnasında meydana gelen ve beklenmeyen mücbir durumlarla ilgili olarak ortaya çıkan ve taşımanın devamına engel olan sebeplerin, belirsiz bir süre beklemeyi mecburi kılması veya varış noktasına kadar gerekli zamanın bir katından daha fazla beklemeyi gerektirmesi halinde, yetki belgesi sahibi, imkan olduğu takdirde bir başka güzergahı izleyerek taşımayı tamamlamak, aksi halde kargoyu teslim aldığı noktasına geri getirmekle yükümlüdür. Bu gibi hallerde, kargo sahibinin bütün hakları saklı olup, yetki belgesi sahipleri herhangi bir ek ödeme veya benzeri talepte bulunamazlar. Bu fıkraya uymayan yetki belgesi sahiplerine 5 uyarma verilir.  (Md. 40 12. fıkra)

Yetki belgesi sahibi tarafından taşınan kargonun hasara uğraması halinde; alıcıya bilgi verilir ve istenirse alıcı veya haricindeki bir tanığın katılımıyla oluşturulacak kurul huzurunda kargo açılarak hasarın kapsamı kendisine gösterilir ve bu durum bir tutanakla tespit edilir. Herhangi bir itirazının olmaması halinde teslim imzası alınarak teslim edilir. (Md. 40 14. fıkra)

Yetki belgesi sahipleri, verdikleri hizmetlerden engellilerin kolaylıkla ve yeterli derecede yararlanması için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler. Bu fıkraya uymayan yetki belgesi sahiplerine 5 uyarma verilir.  (Md. 40 38. fıkra)

Yetki belgesi sahipleri, kargoyu güvenli bir şekilde taahhüt ettiği yere kadar götürmekle yükümlüdürler. Bu fıkraya aykırı hareket edenlere, Kanunun 26 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen miktarda idari para cezası uygulanır.  (Md. 40 40. fıkra)
Kargo taşımacılığı faaliyetinde bulunan yetki belgesi sahipleri, “görülmüştür” şerhi düşülen ücret tarifeleri ile “onaylanmış” zaman tarifelerine uymak zorundadırlar. Bu fıkraya aykırı hareket edenlere, Kanunun 26 ncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde belirtilen miktarda idari para cezası uygulanır. (Md. 40 45. fıkra)

Firmalar, adreslerinde teslim edilmek veya ödenmek üzere dağıtıma götürülüp de herhangi bir nedenle dağıtım imkanı sağlanamayarak alıcılarına haber kağıdı bırakılmış olan kargoları/gönderileri, teslimat adresine en yakın olan merkez, şube veya acentelerinde toplam 3 gün süreyle bekletmek, bu süre sonunda alıcısı tarafından teslim alınmayan kargoları/gönderileri ise, gönderene iade etmekle yükümlüdürler. Ancak, kargo/dağıtım işletmecisinin bu süre içerisinde gönderiyi ikinci defa adrese teslim etme zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu fıkraya uymayan yetki belgesi sahiplerine 5 uyarma verilir. (Md. 43 1. fıkra)

Firmalar, gönderici ve alıcılara ilişkin; ad ve soyad, unvan, gerçek kişilerde T.C. Kimlik numarasını, Türk vatandaşı değilse uyruğu, pasaport numarasını veya varsa yabancı kimlik numarasını, tüzel kişiliklerde vergi kimlik numarası ile adresini, herhangi bir araştırmaya ve anlaşmazlığa mahal vermeden kargonun/gönderinin yollanabilmesini ve alıcının kolaylıkla bulunabilmesini sağlamaya yarayacak bilgileri tam ve doğru olarak kaydetmek ve T.C. Kimlik/vergi/pasaport numarası hariç olmak üzere, bu bilgileri kargo/gönderi üzerine yazmakla yükümlüdürler. Bu fıkraya uymayan yetki belgesi sahiplerine 5 uyarma verilir. (Md. 43 2. fıkra)

Firmalar, teslimi mümkün olamayan adreslere teslim etmek üzere kargo/gönderi kabulü yapamazlar. Bu fıkraya uymayan yetki belgesi sahiplerine 10 uyarma verilir. Şayet alıcı adreste şube veya acentesi yok ise kargoyu kabul etmemelidirler. (Md. 436. fıkra)

Yetki belgesi sahipleri, gönderici tarafından talep edilmesi halinde, teslim edecekleri kargoları/gönderileri, şubelerinde veya acentelerinde alıcılarına teslim edebilirler. (Md. 43 7. fıkra)

Firmalar, teslim aldıkları kargoyu/gönderiyi, teslim aldıkları günden itibaren, iliçi taşımalarda en geç 2 gün, yurtiçi taşımalarda en geç 3 gün, uluslararası taşımalarda ise en geç 15 gün içinde taşımak ve bu süreler içinde teslimat şekline uygun olarak alıcısına ulaştırmakla yükümlüdürler. Bu fıkraya uymayan yetki belgesi sahiplerine 5 uyarma verilir. (Md. 43 8. fıkra)

Firmalar, taşıdıkları kargonun/gönderinin alıcısına tesliminde, alıcının talebi ve kargonun/gönderinin alıcı tarafından açılmasının kabulü halinde, bu talebi yerine getirmek zorundadırlar. Bu fıkraya uymayan yetki belgesi sahiplerine 10 uyarma verilir. Özellikle internetten alınan ürünlerin sağlam olup olmadığının veya istenilen ürünün gönderilip gönderilmediğinin kontrolünü yapmak için önemli bir noktadır. Genellikle kargo dağıtıcıları bu talebi iş yoğunlu ve zaman kaybını öne sürerek olumsuz karşılamaktalar. (Md. 43 9. fıkra)

Kargo Şikayetleri Nereye İletilmelidir?

Yukarıda belirtilen mevzuat maddeleri kapsamında sizlerde kargo şikayetleri, yaşadığınızı sorunu belirterek elinizdeki bilgi ve evraklarla (olursa görüntü, gönderi nosu v.s. )  ile Bakanlığa veya ilgili bölge müdürlüğüne müracaat ederek haklarınızı arayabilirsiniz.