İhale Mevzuatı İçin Bakılacak Kaynaklar

Bilindiği gibi ihaleye dair usul ve esaslar 4734. Kamu İhale Kanunu kapsamında gerçekleştirilmektedir. Her ne kadar esas gözetilmesi gereken mevzuat Kamu İhale Kanunu olsa da ihale içeriğinin / yapılacak işin ilgili diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmaması gereklidir.  Örneğin yük veya yolcu taşımacılığı işi için “kapsamına göre” Ulaştırma Bakanlığınca çeşitli belgeler verilmektedir. İhale yapan kuruluş iş için ilgili belge sahibi kişilere ulaşmak zorundadır.

Gerek yük taşıma / taşıtma ve gerekse yolcu taşıma / taşıtma işi için ayrı tür belgeler düzenlenmektedir. Her bir belgenin kapsamı, şartları, ücreti v.s. değişiklik gösterebilmektedir.  Özellikle belge kapsamı doğrultusunda ihale yapılmadığı durumlarda konu mahkemeye taşınabilmekte ve ihale düzenleyenlerin başı ağrıyabilmektedir.

Bu duruma örnek vermek gerekirse, çok nadir olmakla, taşıma ihalesinin K2 yetki belgesi sahibi gerçek veya tüzel kişilere verildiği görülebiliyor. Ancak Karayolu Taşıma Yönetmeliği açısından bu mümkün değildir. Çünkü K2 belgesi sadece kendi işinde yük taşımak için verilen bir belge türüdür. Asla bir başka kişinin yükünü taşıyamaz.

Araç İhalelerinde Dikkat Edilecek Hususlar

Öncelikle netleşmesi gereken nokta işin tanımıdır. Tam olarak, ne yapılacak, kapsamı nedir, işleyiş nasıl olacak ve ne tür araçlara ihtiyaç duyulacak gibi bilgiler önemli verilerdir. Bu noktada Karayolu Taşıma Yönetmeliğine bakılmalıdır. Edinilen verilere göre ihaleye katılacaklardan hangi tür yetki belgesi isteneceği anlaşılacaktır. Hangi yetki belgesi olursa olsun ihale kapsamında faaliyette bulunacak araç şoförlerinin mutlaka SRC (SRC1, SRC2, SRC3, SRC4, SRC5) türü belge sahibi olmaz zorundadır. Şayet kurum bünyesinden birileri araçları kullanacak ise onlarda SRC belgesi sahibi olmak zorundadır.

Yük Taşıma İşlerinde İstenilen Belgeler

Yük taşıma işi ihale edilirken işin mahiyeti iyice anlaşılmalı ve ona göre ilana çıkılmalıdır. Yalnızca yük taşıma işi için “yurt içi / yurt dışı kapsamına göre” yurt içi için K1 / K1* yetki belgesi, büro eşyası için K3, yurt dışı ve / veya lojistik işlemleri için C2 / L1 / L2 yetki belgesi ve organizatörlük işleri için R1 / R2 yetki belgesi (yeni adıyla taşıma işleri organizatörlüğü (TİO) )”  belgelerine sahip olmak gerekecektir.

Kurumlar genelde kamyonet tipi (doblo, caddy, kangoo v.s.) araçlarla hem yük taşıma hemde personel taşıma / görevlendirme işlerini yapmak için ihale düzenlerler. Eğer tüm iş kamyonet tipi araçlarla yapılabilir ise K1* yetki belgesi ve K1 yetki belgesi şartı aranmalıdır. K1 ile K1* ticari yük taşımacılığı için verilen belgelerdir. K1 ‘de belgeye çekici, yarı römork ve kamyon eklenebilirken K1* yetki belgesinde sadece kamyonet türü araçlar belgeye kaydedilebilmektedir. Bu nedenle ne tür araçla ne iş yapılacağı önemlidir. Kamyon, çekici, yarı römork ve kamyonet ile yük taşıma  işi için K1 yetki belgesi istenilmelidir.  Büro / ev eşyası taşıma işi için ise K3 yetki belgesi şartı istenilmesi gerekmektedir. K3 kapsamında başkaca bir yetki belgesi türü yoktur.

Yük taşıma işi yurt dışına yapılacak ise C2 yetki belgesi, işin içinde yük elleçleme, boşaltma, depolama v.s. lojistik faaliyet veya faaliyetler var ise L1 (yurtiçi faaliyetlerde) veya L2 (yurt içi ve yurt dışı faaliyetlerde) belge türleri istenilmelidir.

Tüm bunlarla birlikte elleçleme, boşaltma, depolama v.s. lojistik faaliyet veya faaliyetlerin bir kişilik tarafından üstlenilerek başka gerçek veya tüzel kişilere taşıttırılması işi için eski adı R1 /R2 olan yeni adıyla taşıma işleri organizatörlüğü (TİO) belgesi istenilmelidir. Şöyle ki, kurum ihtiyaçlarına istinaden yük taşıma vesair ihtiyaçları için aracı bir kişiliğe işi ihale eder. Bu gerçek veya tüzel kişide ihtiyaç olunan depolama, boşaltma, elleçleme, taşıma vb işleri başkalarından hizmet alarak yaptırtır. Kendisi bu işi takip eder. Olası herhangi bir durumda ihaleyi alan yani Tio kuruma karşı sorumludur.

Yolcu Taşıma İşlerinde istenilen Belgeler

Yolcu taşıma işinde durum biraz daha kolaydır. Minibüs, otobüs türü araçlarla yurt içinde hizmet alınmak isteniliyorsa D1 belgesi, yurt dışına hizmet alınacak ise B2 belgesi istenilmelidir. Kurumlar en çok otomobile ihtiyaç duymaktadır. Bunun için A1 KAMU belgesi istenilmektedir. A1 KAMU belgesi (aynı zamanda A1 belgesi de vardır) alma şartlarından birisi bir kamu kurumuyla sözleşme yapılması ve işin şoförlü olması zorunludur. Yani önce ihaleyi kazanacak sonrasında belge alınacaktır. Bunun için ihaleye katılacak kişilerden taahhütname alınmalıdır. Diğer belge türlerinde böyle bir şart yoktur. Kurumla sözleşme yapmayan veya sözleşmenin şoförlü olmadığı belge talepleri ulaştırma bakanlığınca karşılanmamaktadır.

A türü belgesine kaydedilecek araçlarda bazı teknik şartlar aranmaktadır. Bu araçların en fazla 8 yaşında olması gereklidir. Motor hacimleri de en az 2900 cc olmalı ve tadilat görmemiş olmalıdır. Bu şartları taşımayan otomobiller belgeye kaydedilememekte kaydedilmiş bile olsa örneğin yaşı doldurduğunda bakanlık otomasyon sistemince otomatik olarak düşülmektedir. Bu durumda şartnamede araçların hizmet süresince belirtilen yaş aralığında olması şart koşulmalıdır.

Belge Alma Şartları Nelerdir?

F1 yetki belgesi için almak için, faaliyet gösterilen yer ilçe ise 2.000 Türk Lirası, il ise 6.000 Türk Lirası işletme sermayesi ile acentelik hizmetine elverişli müstakil bir büroya veya faaliyette bulunduğu yerleşim biriminde kalkış yerindeki terminaller birleştirilmiş ise bu terminallerdeki bürolardan birinde yeterli bir alanın kullanım hakkına sahip olmaları istenilmektedir.

F2 yetki belgesi için başvuranların, 6.000 Türk Lirası işletme sermayesi ile acentelik hizmetine elverişli müstakil bir büroya veya faaliyette bulunduğu yerleşim biriminde kalkış yerindeki terminaller birleştirilmiş ise bu terminallerdeki bürolardan birinde yeterli bir alanın kullanım hakkına sahip olmaları gereklidir.

Acente Sözleşmesi Şartları nelerdir?

F1 yetki belgesi sahipleri en fazla 10 adet firmayla olmak üzere, sadece tarifeli olarak faaliyet gösterecek A1 ile D1, D2 ve/veya D4 yetki belgesi sahipleriyle, F2 belgesi sahipleri  yine aynı şekilde en fazla 10 adet firmayla sadece tarifeli olarak faaliyet gösterecek A1 ile B1, B2, D1, D2 ve/veya D4 yetki belgesi sahipleriyle acentelik sözleşmesi yapabilir.  Diğer taraftan gerek F1 gerekse F2 belgesi sahipleri için D4 yetki belgesi sahipleriyle yapılan sözleşmeler bu sayıya dahil edilmez.

F1 ve F2 yetki belgesi sahiplerinin açacakları her şube için sermaye veya işletme sermayesi miktarı aynı miktarda katlanarak artar. Örneğin F2 sahibi 1 şube açmak istediğinde 6000 TL olan sermaye şartını 12.000 TL olarak artırmak zorundadır. Bu işlem kayıtlı olunan odadan gerçekleştirilmektedir.

Köy, kasaba ve beldelerde faaliyette bulunmak üzere F1 yetki belgesi almak isteyenlerden sermaye veya işletme sermayesi şartı aranmaz ve yetki belgesi ücretinde % 75 indirim uygulanır. Bu şekilde verilen belgeler F1* olarak adlandırılmaktadır.

F türü belge sahibi acenteler kendi nam ve hesaplarına bilet düzenleyemezler. Bileti sözleşme yaptıkları taşımacılar adına tanzim etmekle mükelleflerdir. F türü belge sahipleri faturaya kaşesini basmak zorundadır. Kaşede unvan, TC no / vergi no, belge numarası bulunmalıdır. Biletlerde yer olmaması halinde bilet arkasını da kaşe vurulabilir. Yani kaşe kesin bir zorunluluktur.  Bileti kendi adına düzenleyen veya  kaşe vurmayan f belgesi sahiplerine idari para cezası uygulanmaktadır.  Bilette mutlaka, kalkış varış noktası, koltuk numarası, TC kimlik no, ad soyad, tarih/saat, taşıyıcı firma ve acente bilgileri bulunmak zorundadır. (aksi durumlarda ödenecek ceza edilecek kardan kesinlikle fazla olacaktır)

Acente Sözleşmelerinde Uyulacak Kurallar Nelerdir?

F türü belge sahiplerinin yapacağı acentelik sözleşmelerinde; taraflar ve imzalarını, kapsamını, taraflara verilen yetki ve görevler ile hak ve yükümlülüklerini, mali konuları, geçerli olduğu yeri, sözleşmenin süresini, feshini, düzenleme tarihini ve varsa diğer özel hükümleri ihtiva etmesi zorunludur. Düzenlenmiş bu sözleşmeden dolayı meydana gelen zararlardan taraflar sorumludur. Kişilerin kendi aralarında yaptıkları acente sözleşmesi Bakanlık tarafından kabul edilmektedir. Bu sözleşme noterden de yapılabilmektedir. Ancak fesih noterden gerçekleşmesi beklenmektedir. Edevlet hizmeti kullanılarak acentelik sözleşmesi yapılabilir. (sadece gerçek kişilerce)

B türü belge almak için gerekli şartlar nelerdir?

B türü belgelere kaydedilecek taşıtlardan, asgari kapasiteyi sağlayacak sayıda özmal otobüsün ilk başvuru ve faaliyet süresince 10 yaşından büyük olmaması şarttır. Asgari kapasite sağlandıktan sonra (şart sağlanmaya devam edecek) 10 yaşından büyük araç eklenebilir.

B1 yetki belgesi için başvuranların en az,  otobüs cinsi ticari özmal taşıtlarla toplam 150 adet koltuk kapasitesine ve 100.000 Türk Lirası sermaye veya işletme sermayesine sahip olmaları şarttır. Eklenecek araçların şoför dahil en az 25 koltuk kapasitesine sahip olmalıdır.

B2 yetki belgesi için başvuranların en az, otobüs cinsi özmal taşıtlarla toplam 90 adet koltuk kapasitesine ve 50.000 Türk Lirası işletme sermayesine sahip olmaları şarttır.

B3 yetki belgesi için başvuranlardan, 1 adet özmal otobüse sahip olmaları şarttır. Şahıslardan vergi mükellefi olması aranmaz. Araçlar ticari yolcu nakli veya hususi yük nakli olabilir. Diğer belgelerden farklı olarak odaya kayıtlı olma mecburiyeti yoktur. Yine bir başka fark olarak B3 belgesine otomobil cinsi araç ve sözleşmeli her hangi bir araç kaydedilemez. Araçlar belge sahibi adına tescilli olmak zorunludur.

B1 ve B2 belgelerine otomobil eklenebilmektedir. Otomobillerin eklenebilmesi için;

1) Özmal olarak tescilli olması,

2) 2.900 cm3 silindir hacminden büyük olması,

3) İlk müracaatta 1 yaşından, faaliyeti boyunca da 3 yaşından büyük olmaması,

4) Belgede kayıtlı özmal otobüs sayısının yarısından fazla olmaması,

5) Kaydedilecek taşıt sayısının 10 adedi geçmemesi,

6) Kaydedilecek taşıtların imalat tarihinden sonra tadilat görmemiş olması istenilmektedir.  Ayrıca, bu taşıtlar asgari kapasite hesabında ve kiralık taşıt kullanım oranlarında dikkate alınmadığı gibi uluslararası faaliyetlerde kullanılamamaktadır. B3 belgesine ise otomobil cinsi araç kaydedilememektedir.

Sözleşmeli Araç Kaydedilir mi?

B3 belgesine sözleşmeli araç eklenememektedir. Araçların özmal olması gereklidir. Ancak B1 ve B2 yetki belgesine Özmal taşıt sayısının yarısını geçmemek üzere ticari olarak kayıt ve tescil edilmiş sözleşmeli taşıtlar kaydedilebilir. Gerek B1 gerekse B3 belgesinde kayıtlı her özmal küçük otobüs (minibüs) ve otobüs için, aynı cinsten küçük otobüs (minibüs) ve otobüs cinsi taşıt sözleşmeli olarak eklenebilir. (örn 20 münibüs özmala karşılık 10 minibüs veya 20 otobüs özmala karşılık 10 otobüs)

Hat sayısı Ve kurallar

B1 belgesi tarifeli bir belge olduğundan belge sahiplerinin tarife belirtme uyması gibi mecburiyetleri vardır. B1 yetki belgesi sahiplerine uluslararası ve/veya yurtiçi tarifeli taşımalarda kullanabileceği kayıtlı taşıtların karşılayacağı kadar taşıma hattı verilir. Düzenlenen hatlar, seferlerin doluluk oranları ve verimliliği gözetilerek uzatılır, azaltılır veya kaldırılır. 

B1 yetki belgesi sahiplerinin, bir yerleşim yerine veya bir ülkeye, yapacağı birden fazla sefer için, faaliyette bulunacağı taşıma hattının mesafesi, taşıt belgesinde kayıtlı taşıt sayısı, sefer başına ortalama yolcu sayısı, doluluk oranı ile mola, ara duraklar ve/veya gümrükte geçen süreler de dikkate alınarak günlük, haftalık ve/veya aylık toplam sefer sayısı belirlenir. Yetki belgesi sahibine verilmiş hat sayısı ile bu hatlardaki seferleri karşılayacak taşıt sayısının kaybedilmesi halinde, mevcut taşıt sayısına göre yapabileceği hat ve sefer sayısının yeniden belirlenmelidir. Hat sayısı Bakanlıkça belirlenmektedir.

B1 belgesi sahiplerine yurtdışı taşıma hattı verilebilmesi için; taşıma gerçekleşecek ülkede yerleşik bir firma ile karşılıklı olarak kullanacakları taşıma hatları için imzalanmış ve her iki ülkenin resmi makamlarınca onaylanmış bir anlaşmanın Bakanlığa sunulması gereklidir. Belge sahiplerine verilen taşıma hatlarında yapılacak seferlere karşılık, izin verilen sefer sayısına dahil edilmeden, yabancı menşeili firmanın da, aynı hat için aynı sayıda sefer yapmasına izin verilir.

B1 yetki belgesi sahipleri, anlaşma yaptıkları yabancı menşeili firmanın yapacağı taşıma sonucunda, ülkemizdeki mevzuata olan aykırılıklardan ve ortaya çıkacak mağduriyetlerden de sorumludurlar. Anlaşma yaptıkları yabancı menşeili firmalar; yetki belgesi sahibiyle yaptıkları yolcu taşıma anlaşmasına istinaden verilmiş hatta belirtilen kalkış, ara durak ve varış noktalarını da, ülkesinden getirdiği yolcuları Türkiye sınırları dahilinde yalnızca indirmek için, Türkiye’den götüreceği yolcuları da, yalnızca bindirmek için kullanabilir.

B2 yetki belgesi eki taşıt belgesinde kayıtlı taşıtın/taşıtların yurtiçine girdiği tarihten itibaren 48 saat geçmedikçe veya Ulaştırma Bakanlığınca özel izin düzenlenmediği sürece, aynı taşıtların yeniden yurtdışına çıkışlarına izin verilmez.

B1 belgesi sahiplerinin, en az birer adet üst düzey yönetici ve orta düzey yönetici B2 belgesi sahiplerinin, en az birer adet orta düzey yönetici türü mesleki yeterlilik belgesine sahip olmaları veya bu nitelikleri haiz kişiyi istihdam etmeleri gereklidir. Yetki belgesi düzenlenmesine müteakip 6 ay MYB den muafiyet uygulanır. 6 ay sonrasında myb olmayanlara “her 30 günde bir uygulanmak üzere” idari para cezası düzenlenir.(2020 yılı ceza ücreti 1.083 TL)

D Türü Belgeler İçin İstenilen Şart Nelerdir?

D1 yetki belgesi almak isteyen gerçek veya tüzel kişilerin, ”sahip, ortak veya yöneticilerin” belli suçlardan sabıka kaydının olmaması, odaya kayıtlı olması ve en az 60.000 TL işletme sermayesinin bulunması, aktif vergi mükellefi olması şarttır. 12 yaşından büyük olmayan ticari araçlarla en az 150 adet koltuk kapasite sahip olması istenilmektedir. 12 yaşından büyük araçlar asgari kapasite hesabına dâhil edilmeyeceğinden ilk müracaat ve faaliyet süresince bu şart sağlanmalıdır. D1 yetki belgesine kaydedilecek taşıtların, şoförü dâhil en az 25 koltuk kapasitesine sahip otobüs olması zorunludur. D1 yetki belgesine sözleşmeli araç kaydedilebilmektedir. Bunun için özmal otobüs cinsi taşıt sayısının 3 katını geçmemek üzere ticari olarak kayıt ve tescil edilmiş sözleşmeli otobüs cinsi taşıtlar kaydedilebilir. Sözleşmeli araç kaydedilirken kayıtlı bulunan her özmal araca karşılık aynı cins sözleşmeli araç kaydedilir. D1 yetki belgesi sahiplerinden en az birer adet üst düzey yönetici ve orta düzey yönetici türü mesleki yeterlilik belgesine sahip olmaları veya bu nitelikleri haiz kişileri istihdam etmeleri istenilmektedir. Yetki belgesi veriliş sonrası 6 ay bu şarttan muaf tutulan belge sahipleri için sonrasında idari para cezası düzenlenmektedir. D1 yetki belgesi sahiplerinin hat, güzergah, ücret ve zaman tarifeleri, şube ve acente ile kendilerine ait iletişim ve benzeri bilgilerin bulunduğu faal web sitesinin bulunması zorunludur.

D1 yetki belgesi sahipleri, mevcut hatları için belirlenmiş güzergahındaki, iliçi ve 100 km’ye kadar şehirlerarası mesafelerde bulunan yerler arasında taşıma yapmak üzere, 22:01 ile 04:59 saatleri dışında yolcu bindiremez. D1 yetki belgesi sahiplerinin, belirlenmiş olan ve hat çizelgesinde kayıtlı taşıma hattı ve/veya taşıma güzergahına yasal mücbir sebepler dışında uymak zorundadır.

D2 yetki belgesi almak isteyen gerçek veya tüzel kişilerin, ”sahip, ortak veya yöneticilerin” belli suçlardan sabıka kaydının olmaması, odaya kayıtlı olması ve en az 30.000 TL işletme sermayesinin bulunması, aktif vergi mükellefi olması şarttır. 10 yaşından büyük olmayan ticari araçlarla en az 75 adet koltuk kapasite sahip olması istenilmektedir. 10 yaşından büyük araçlar asgari kapasite hesabına dâhil edilmeyeceğinden ilk müracaat ve faaliyet süresince bu şart sağlanmalıdır. D2 yetki belgesine sözleşmeli araç kaydedilebilmektedir. Bunun için özmal otobüs cinsi taşıt sayısının 2 katını geçmemek üzere ticari olarak kayıt ve tescil edilmiş sözleşmeli otobüs cinsi taşıtlar kaydedilebilir. Sözleşmeli araç kaydedilirken kayıtlı bulunan her özmal araca karşılık aynı cins sözleşmeli araç kaydedilir.

Bu Yönetmeliğe göre düzenlenecek D4 yetki belgeleri; UKOME ve/veya il ve/veya ilçe trafik komisyonları ile işbirliği yapılmak suretiyle, bu Yönetmeliğin getirdiği sorumluluk, yükümlülük ve yetki belgesi alma zorunluluğu dikkate alınarak seyahatin başladığı ve seyahatin bittiği il valiliklerindeki merkezin/komisyonun uygun kararlarına istinaden düzenlenir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin hususlar, Bakanlıkça düzenlenir.

D3 yetki belgesi almak isteyen tüzel kişilerin aktif vergi mükellefi olması şarttır. Gerçek kişilerde böyle bir zorunluluk bulunmamaktadır. D3 yetki belgesi hususi taşımacılık faaliyetinde bulunarak, kendi personelinin taşımasını yapacaklara verilen bir belge türüdür. En az 1 adet 10 yaşından büyük olmayan ticari veya hususi araç yeterli olmaktadır.

D1 ve D2 yetki belgesi sahipleri, yapacakları düzenli ve arızi yolcu taşımacılığı faaliyetinde, grup veya mekik seferlerinde, onaylı zaman tarifesinde belirtilen saatteki sefere göndereceği taşıtın plakası ve ATS bilgileri, taşıtta görevli personel bilgileri ile birlikte yolculara ait bilgileri, Bakanlığın U-ETDS sistemine işlemek/iletmek zorundadırlar.

D1 yetki belgesi sahiplerinden en az birer adet üst düzey yönetici ve orta düzey yönetici, D2 en az birer adet orta düzey yönetici türü mesleki yeterlilik belgesine sahip olmaları veya bu nitelikleri haiz kişileri istihdam etmeleri istenilmektedir. Yetki belgesi veriliş sonrası 6 ay bu şarttan muaf tutulan belge sahiplerine yeterlilik belgesinin olmaması durumunda idari para cezası düzenlenmektedir.

D4 Yetki Belgesi

D4 yetki belgesi ticari olarak, taşıma mesafesine bakılmaksızın iliçi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz olarak yapacaklara verilen bir belge türüdür. Sadece tarifesiz taşımacılık yapmak üzere D4 yetki belgesi düzenlenemez. Düzenlenmiş olan yetki belgelerinde geçerli bir hattının bulunması şarttır. En az, 1 adet otobüsle asgari kapasiteye ve tüzel kişiliklerin 5.000 TL sermayesine sahip olmaları şarttır. D4 yetki belgesine kaydedilecek araçlarda yaş şartı bulunmamaktadır. D4 yetki belgesi almak isteyenler taşıma yapacakları il veya ilçelerde kendi merkezi adresinin bulunduğu ilin İl Trafik Komisyonundan veya UKOME den alınacak D4 yetki belgesi düzenlenmesinin o ildeki mevcut arz/talep dengesi ve taşıma düzeni bakımından bir sakıncası olmadığına dair İl Trafik Komisyonu veya UKOME den mevcut arz/talep dengesi ve taşıma düzeni bakımından bir sakıncası olmadığına dair karar alması zorunludur. D4 yetki belgesine merkezi işyeri adresinin bulunduğu ilin plakasına kayıtlı en fazla 10 adet araç kaydedilebilir.

Sadece 1 adet otobüsle D4 yetki belgesi alacak olan gerçek kişiler için yetki belgesi ücretinde % 75 indirim (D4*) uygulanır.

İndirimle ilgili yazımıza geçmeden önce otobüs bilet ücretlerinin nasıl belirlendiğini yazmak faydalı olacaktır. Ki bu konu bilinmeden birçok sorun yaşanabiliyor. Otobüs bilet fiyatları için Ulaştırma Ve Altyapı Bakanlığınca zaman zaman taban ücret tarifesi yayınlamaktadır. Km ye göre ücret fiyatları belirlenmiş ve ilan edilmiştir. Firmalar bu miktarların altında bilet fiyatı belirleyemezler. Ücret tarifesini hazırlayıp bağlı oldukları bölge müdürlüğünden onaylatarak bilet fiyatlarını buna düzenlemeye başlarlar. Onaylanan ücret tarifesi üzerinden otobüs işletmelerinin en fazla %30 indirim yapma hakları vardır. Bazı otobüs firmaları ücret tarifesini yüksek tutarak sürekli bir indirim yapıyor. Yasal olarak engelli ve çocuklara yapılan indirim kesilen bilet üzerinden değil “ücret tarifesi” üzerinden yapılmalıdır. Firmaların ücret tarifesi üzerinden zaten indirimli bilet düzenlemiş olması sebebiyle bilet ücreti üzerinden ayrıca bir indirim veya istenilen oranda (%40) indirim yapılmamış olması durumunda yolcu herhangi bir hak iddia edememektedir.

Yolcu Bileti Üzerinde Kimlere İndirim Yapılır?

Yolcu bileti düzenleyen firmalar 12 yaşından küçük çocuklar ile en az % 40 engeli bulunan ve bunları belgeleyen kişilere biletleri geçerli ücret tarifesi üzerinden indirim uygulanması zorunludur. Burada dikkat edilmesi gereken nokta bilet fiyatı ile ücret tarifesi ücretlerinin farklı olabileceğidir. Bazen otobüs firmaları ücret tarifesine indirim yaparak bilet düzenleyebiliyorlar. Böylesi durumda bilet fiyatında ya çok az ya da hiç indirim yapılmıyor. İndirimli bilet için 12 yaşından küçük çocukların kimlikleri engelli kişilerin ise engelli kimlik/raporunun ibrazı halinde düzenlenebilmektedir.

Biletinde indirim uygulanacak engelli kişinin en az %40 engelli olduğunu belgelemekle mükelleftir. Ancak mevzuat aracı kullanan tüm engelli bireylere indirim yapılmasına izin vermemiştir. Bu şekilde otobüs firmasını korumayı hedeflemiştir. 20 koltuğa kadar olan taşıtlar için 1 engelli, 20 den fazla koltuğa sahip otobüslerde ise en fazla 2 engelli kişiye %40 indirim yapılabilir. Şayet 20 koltuğa kadar olan taşıtlarda engeli kişi sayısı 1 den fazlaysa, 20 den fazla koltuğa sahip otobüslerde 2 den fazla engelli kişi varsa indirim oranı % 30 olarak uygulanır. Ancak yukarıda belirtildiği gibi indirim ücret tarifesi üzerinden yapılır. Firmalar sık sık bilet ücretlerini ücret tarifesi üzerinden indirim yaparak düzenlerler. Böyle bilet ücretlerinde beklenilen indirim yapılmayabilir.

12 yaşın altı çocuklar için yolcu bileti ücretlerinde, ücret tarifesi üzerinden %30 indirim uygulanır. 6 yaşın altındaki çocuklarda ise kucakta yolculuk etmesi durumunda ücret alınmayabilir.

Gerek engellilere gerekse on iki yaş altı çocuklara yönelik bilet indirimi yapmayan otobüs işletmelerine 5 uyarma cezası verilir. (2020 yılı bir uyarma 90 TL 90×5=450 TL)

Taşıma Araçlarına Engellilerin Erişimini Anlattığımız Yazımıza Buradan Ulaşabilirsiniz.

Bileti Üzerinde İndirim Yapmayanlar Nereye Şikayet Edilir?

Her ne kadar yasal zorunluluğu olsa da kimi otobüs firmaları bu indirimleri uygulamada zorluk çıkartmakta ve yolcuları mağdur etmektedir. “İndirimli bilet kotası doldu”, “artık indirim yapılmıyor” gibi söylemlerle karşılaşıldığı sık sık dile getirilmektedir. Yolcular ise genellikle haklarını nasıl koruyacağını, nasıl şikâyette bulunacaklarını bilememektedir. Gerekli şartları taşıdığı halde indirim yapılmayan yolcular mağduriyetini otobüs terminallerinde terminal zabıtalarına giderek durumlarını anlatması ve bu durumun zabıt altına (tutanak altına) alınması gerekmektedir. Eğer devamlı seyahat ediyorsanız ve bu indirim uygulamasında sorun yaşıyorsanız şikâyetlerinizi bulunduğunuz ilin, il terminal zabıtalarına veya Türkiye genelinde bulunan 13 tane Ulaştırma Bölge Müdürlüklerine ( İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Adana, Antalya, Gaziantep, Diyarbakır, Samsun, Erzurum, Trabzon, Sivas) bilet ve zabıt fotokopisi ile başvurabilirsiniz.

Yolcu bileti indiriminde faydalanabilmek için yolcunun mutlaka engelli olduğuna dair belgeyi ibraz etmelidir. Çocukların indirimden faydalanması için ise mutlaka yanlarında kimlik bulunmalı ve ibraz edilmelidir. Bilet düzenleyenden Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde belirtilen indirimin uygulanması istenebilir.

Kaynak:

Karayolu Taşıma Yönetmeliği 56/10-11 ve diğer md.

Türkiye genelinde bütün illerde ticari taksilerle şehirci yolcu taşımacılığı yapılmaktadır. Ancak bu taşımacılık bağlı bulundukları illerin mücavir alanı dışına da taşmaktadır. Bu tür taşımacılık yaparken dikkat edilmesi gereken husus il dışına taşımacılığı yaptıktan sonra gelirken aracının boş olarak dönmesi gerekir. Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının yayınlamış olduğun genelge itibariyle genelgeye aykırı taşımacılık yapanlara yapılan denetimlerde yetki belgesi kapsamına giren taşımacılık faaliyetinde bulunmaktan idari işlem uygulanacaktır. İlgili genelge şöyle demektedir;” Şehir içi taksilerin durumu: Büyükşehir Belediyeleri/Belediyeler tarafından yetkilendirilmiş şehir içi ticari taksilerin yetkilerinin geçerli olduğu belediye sınırlarının dışına çıkmaları aşağıdaki kurallara tabidir.

Şehir içi taksiler;

a) Yetkilendirilmiş oldukları belediye sınırlarından bu sınırların dışındaki herhangi bir noktaya tek yönlü (gidişi dolu-dönüşü boş) olarak,

b) İlgili mevzuata uygun şekilde yetkilendirilmiş şehir içi taksi uygulaması yapılmayan belediye sınırları içerisinde veya hiçbir belediyenin sınırlarına girmeyen bir yerde bulunan havaalanlarına, tren garlarına, deniz limanlarına veya bu durumdaki havaalanlarından, tren garlarından, deniz limanlarından yapılacak taşımalarda ise; yetkilendirilmiş oldukları belediye sınırlarından/sınırlarına iki yönlü (gidişi dolu/boş-dönüşü dolu/boş) olarak, yolcu taşıyabilirler.